Terug naar: www.katardat.org
 Start: 04-10-1990 - update: 2-02-2003
Redactie & webmaster: Lieven Soete | Brussels
Synchronisch overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen binnen de CPSU(b),
in de Sovjetunie en in de omringende landen :: periode 1919 È 1956

1919 | 1920 | 1921 | 1922 | 1923 | 1924 | 1925 | 1926 | 1927 | 1928 | 1929 | 1930 | 1931 | 1932 | 1933 | 1934 | 1935 | 1936 | 1937 | 1938 | 1939 | 1940 | 1941 | 1942 | 1943 | 1944 | 1945 | 1946 | 1947 | 1948 | 1949 | 1950 | 1951 | 1952 | 1953 | 1954 | 1955 | 1956 |


Bronnen:

1919
21/01/1919 | Republic of Ireland proclaimed by the Sinn Fein ("we ourselves") party led by President Eamon de Valera; the Lloyd George government sent "Black and Tan" volunteers to suppress the revolt of the Irish Republican Army; the Home Rule Act of 1920 created a Protestant Northern Ireland in Ulster and a Catholic Southern Irish Free State, each with its own parliament, confirmed by the Treaty of Dec. 6, 1921, negotiated by Sinn Fein's Arthur Griffith and Michael Collins, but rejected by De Valera who gained control of the Irish Republican Army in 1922 and caused the deaths of Giffith and Collins in August. 
02/03/1919 | Oprichting van de Derde (Communistische) Internationale, de 'Komintern' - tot 6/03.
21/03/1919 | tot 1/08/1010: Hongaarse Radenrepubliek o.l.v. Bela KUN. Wordt met de hulp van Roemeense troepen vernietigd. Vestiging van het eerste "fascistische", contra-revolutionaire regime in Europa o.l.v. HORTHY. [SCHER, 131-137]

23/03/1919 | Benito Mussolini formed his first combat group, the "fascio di combattimento" that would grow into the Fascist Party and rule Italy after the "march on Rome" Oct. 28, 1922. 

04/05/1919 | China's May 4 Movement of students in Peking protested the failure of the Versailles conference to return the former German concession of Shantung that instead went to Japan, and led to the creation of the Chinese Communist Party
28/06/1919 | ondertekening van het Verdrag van Versailles.

31/07/1919 | Germany's Weimar Constitution created a republic with a parliamentary Reichstag in Berlin, but many opposed the Republic, including the Freikorps of dissatisfied German soldiers under Ernst Rohm centered in the Bavarian city of Munich, and the German Worker's Party that Adolph Hiter joined and turned into the National Socialist, or Nazi, Party by Aug. 1920

Top

1920
10/01/1920 | League of Nations offically began, but without the United States.


29/03/1920 | IX¡ Congres van de CPSU- tot 5/04. Einde van het 'oorlogscommunisme'. Lancering van een algemeen economisch plan voor de wederopbouw waarin de electrificatie van het land de centrale plaats inneemt.

25/04/1920 | Begin van de Sovjet-Poolse oorlog (duurt tot 21 september 1920). Stalin vertegenwoordigt de partij op het hoofdkwartier aan het front.

19/07/1920 | II¡ Congres van de Komintern in Leningrad - tot 7/08.

10/08/1920 | Treaty of Sevres carved up the former Ottoman Empire in the Middle East into new mandates controlled by Britain and France: Syria, Transjordan, Iraq, Lebanon, Palestine (that was opened to Jewish settlement in accordance with the Balfour Declaration of Nov. 2, 1917, giving British support to the Zionist movement founded by Theodor Herzl in 1897 and led by Chaim Weizmann. The Treaty denied independence sought by the Arabs led by King Hussein who had helped the British fight the Turks and who had sent Prince Feisal to the Versailles peace conference. The Ottoman Empire was replaced by the new Republic of Turkey Oct. 29, 1923, led by President Mustapha Kemal

08/09/1920 | Mahatma Gandhi and the National Congress in India began the first passive resistance campaign against British rule, but Gandhi arrested 1922, released from prison 1924 and led second campaign 1930 but was again arrested and imprisoned, led third campaign 1933 until the Government of India Act was passed in 1934. 

01/11/1920 | Einde van de interventie-oorlog in de Sovjetunie: de Krim wordt bevrijd.
12/11/1920 | Treaty of Rapallo rejected Italy's claim to Fiume and made Fiume an independent city under Gabriele D'Annunzio Sept. 12
00/11/1920 | Trotski lanceert de thesis dat de vakbonden moeten 'gemilitariseerd' worden. Daartegenover stelt de 'arbeidersoppositie' (Kollontai) een anarcho-syndicalistische lijn die de rol van de partij naar het achterplan wil schuiven.
Top

1921 00/00/1921 | Discussie omtrent de mogelijkheid het socialisme in ŽŽn land op te bouwen (Lenin, Stalin) of te wachten op het slagen van de proletarische revolutie in de ontwikkelde kapitalistische landen (Trotski, Zinovjev, Kamenev). Grote zuivering van de partij: 25% van de leden wordt geroyeerd.

01/03/1921 | Opstand van de matrozen in Kronstadt (Leningrad).

08/03/1921 | X¡ Congres van de CPSU- tot 16/03. Faktievorming binnen de partij wordt verboden. Veroordeling van alle oppositiegroepen (trostkisten, arbeidersoppositie, 'linkse communisten', 'democratisch-centralisten' of decisten). Start van de NEP ? de thesissen en plannen daartoe waren door Lenin in 1918 al voorbereid. De burgeroorlog deed de uitvoering ervan uitstellen.

17/03 > 02/04/1921 | Communistische opstanden in Midden-Duitsland en Hamburg

04/1921 | Discussie omtrent de mogelijkheid het socialisme in ŽŽn land op te bouwen (Lenin, Stalin) of te wachten op het slagen van de proletarische revolutie in de rest van de ontwikkelde kapitalistische landen (Trostki, Zinovjev, Kamenev). Grote zuivering van de CPSU: 25% van de leden wordt geroyeerd.(BOLSJ /342)

21/04/1921 | LENIN: brochure: "De belastingen in natura. De draagwijdte van de NEP en de voorwaarden ervan." - [Tome 32, pp. 349-389].

11/05/1921 | Germany forced to acceptthe $32 billion reparations schedule established by the London Conference; but collapse of the mark in August and severe inflation prevented Germany from making the payments of $500 million per year plus 26% of German exports
22/06/1921 | III¡ Congres van de Komintern te Moskou - tot 12/07.

18/03/1921 | Vrede van Riga tussen de Sovjetunie en Polen. West-Oekra•ne en West-Bi‘lorusland worden door Polen ingepalmd (tot september 1939).

Top

1922 27/03/1922 | XI¡ Congres van de CPSU - tot 2/04. Einde van de 'tactische terugtocht' van de NEP. Sleutelplaats van de handel als schakel tussen stad en platteland, tussen industrie en landbouw: organisatie van staats- en cošperatieve handelsmaatschappijen. Op 3 april 1922 wordt Stalin verkozen tot secretaris-generaal van het CC van de CPSU.

16/04/1922 | Pact van Rapallo tussen de Sovjetunie en Duitsland: vredesverdrag, belangrijk handelsakkoord.

23/10 > 24/10/1922 | Communistische opstand in Hamburg.

30/10/1922 | Mussolini 'grijpt' de macht in Itali‘.

05/11/1922 | IV¡ Congres van de Komintern in Moskou - tot 5/12: het laatste congres waar Lenin aanwezig is.

00/12/1922 | I¡ Congres van de Sovjets van de hele Unie: oprichting van U.S.S.R.

25/12/1922 | Lenin dicteert een vertrouwelijke nota voor het komende congres van de partij, bekend als het 'Testament van Lenin'.

Top

1923
11/01/1923 | France and Belgium occupy the Ruhr after Germany defaulted on coal reparations payments.
00/00/1923 | Trotski lanceert 'het platform van de 46' waarin herstel van de faktievorming wordt ge‘ist.

17/04/1923 | XII¡ Congres van de CPSU - tot 25/04. (Lenin is er niet meer aanwezig) Veroordeling van het 'defaitisme' t.o.v. de mogelijkheid tot opbouw van het socialisme in ŽŽn land. Veroordeling van de interpretatie van de NEP als een terugtocht naar het kapitalisme. Veroordeling van Trotski's thesis om de 'dictatuur van de industrie' over de landbouw in te voeren..

08/11/1923 | Hitler's "beer hall putsch failed to overthrow the Bavarian government and Hitler was sentenced to 5 years in prison (served 1 year) and wrote Mein Kampf

14/09/1923 | Primo de Rivera grijpt de macht in Spanje.

Top

1924 14/01/1924 | Plenum van het CC van de CPSU, geleid door Stalin.

16/01/1924 | XIII¡ Conferentie van de CPSU - tot 18/01: de 'trojka' Stalin-Zinovjev-Kamenev veroordeelt de 'oppositie', geleid door Trotski.

21/01/1924 | Lenin sterft.

29/01/1924 | Plenum van het CC van de CPSU, geleid door Stalin.

02/02/1924 | De Britse Labour-regering van MacDonald erkent de Sovjetunie. De (snel) erop volgende conservatieve regering van Baldwin weigert dit te ratificeren. Een hele reeks landen erkennen de Sovjetunie in 1924: Noorwegen (13/02), Griekenland (8/03), Zweden (15/03), China (31/05), Denemarken (18/06), Albani‘ (6/07), Mexico (31/07) en Hongarije (5/09).

00/04/1924 | Stalin houdt in de Sverdlov-Universiteit een reeks lezingen: 'Over de grondslagen van het leninisme'.

00/10/1924 | Trotski publiceert het artikel: "De lessen van Oktober".

23/05/1924 | XIII¡ Congres van de CPSU - tot 31/05. Veroordeling van de oppositie-stellingen van Trotski. Een eerste campagne voor de collectivisering van de landbouw wordt gelanceerd.

02/06/1924 | Plenum van het CC van de CPSU.

17/06/1924 | V¡ Congres van de Komintern in Moskou - tot 8/07.

16/08/1924 | Plenum van het CC van de CPSU - tot 20/08.

25/10/1924 | Plenum van het CC van de CPSU - tot 27/10.
 

Top

1925 15/01/1925 | Trotski wordt ontslagen als volkscommissaris voor Oorlog. Stalin komt tussen om Trotski in het CC en het Politbureau te houden, tŽgen Zinovjev en Kamenev die hem willen uitsluiten.

17/01/1925 | Uitgebreid (met de CCC) Plenum van het CC van de CPSU - tot 20/01.

17/04/1925 | Boecharin lanceert het ordewoord tot de boeren: 'Verrijk u!' en de thesis dat 'het kapitalisme moet ingroeien in het socialisme'. Intussen voeren Zinovjev en Kamenev oppositie op de stelling dat de Sovjetunie, gezien de achterlijkheid, het socialisme niet kan opbouwen. Trotskisten lanceren opnieuw de thesis van de 'permanente revolutie'.

23/04/1925 | Plenum van het CC van de CPSU - tot 30/04.

27/04/1925 | XIV¡ Conferentie van de CPSU - tot 29/04. Stalin weerlegt en verwerpt de stellingen van Zinovjev & Kamenev,Trotski en Boecharin.

02/06/1925 | Het CC van de CPSU ontslaat Boecharin uit de redactie van de 'Komsomolska•a pravda' na publicatie van een theoretisch artikel over het ordewoord 'Verrijk u!'.

03/10/1925 | Plenum van het CC van de CPSU - tot 10/10.

16/10/1925 | Het LOCARNO-PACT (of 'Westpact', of 'Rijnpact'): Duitsland sluit met Frankrijk, Belgi‘ en Groot-Brittanni‘ een verdrag waarin uitsluitend de westgrenzen worden vastgelegd. De Duitse oostgrenzen blijven 'open'. Hitler zal het Locarnopact opzeggen op 7 maart 1936 bij de bezetting van Rijnland. Belgi‘ trekt zich in 1936 ook terug uit het Locarnopact.

01/12/1925 | Locarno Treaties admitted Germany into a system of European collective security based on a guarantee of borders and arbitration of disputes; Germany led by the "good" Gustav Stresemann was admitted into the League of Nations (Sept. 8, 1926) and French Foreign Minister Aristide Briand prophysied a new "Spirit of Locarno" would keep the peace. 
15/12/1925 | Plenum van het CC van de CPSU.

18/12/1925 | XIV¡ Congres van de CPSU(b) - tot 31/12. Sterke - vooral Leningradse - oppositie van Zinovjev-Kamenev. Stalin verdedigt de industrialisering om de onafhankelijkheid en weerbaarheid van de Sovjetunie veilig te stellen. De oppositie verdedigt dat de Sovjetunie nog lange tijd overwegend agrarisch moet en zal blijven en voor de industrie afhankelijk blijft van de ontwikkelde kapitalistische landen.

28/12/1925 | Buitengewoon Plenum van het CC van de CPSU(b).
 

Top

1926 00/00/1926 | Preobrazjenski publiceert zijn boek: 'Nova•a ekonomika' (Nieuwe Economie) waarin de thesis van de 'primitieve socialistische accumulatie'wordt uiteengezet. Hevige discussies rond de vraag waar het kapitaal moet gehaald worden voor de industrialisering: uit een harde koers tegenover de boeren of uit de geplande ontwikkeling van de industrie zelf en uit de stijging van de landbouwproduktie via de collectivisering.

01/01/1926 | Plenum van het CC van de CPSU(b).

27/02/1926 | De bundel met 'De grondslagen van het leninisme' door Stalin, verschijnt.

06/04/1926 | Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 9/04: het oppositieblok van Trotski-Zinovjev-Kamenev lanceert een aanval tegen Stalin.

12/05/1926 | Pilsudski grijpt de macht in Polen.

28/05/1926 | Militaire staatsgreep door generaal Gomes da Costa in Portugal. Ontbinding van het parlement en opheffing van de grondwet.

14/07/1926 | Uitgebreid (met de CCC) Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 23/07: Zinovjev wordt uit het Politbureau gezet.

23/10/1926 | Uitgebreid (met de CCC) Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 26/10: Trotski en Kamenev worden uit het Politbureau gezet.

26/10/1926 | XV¡ Conferentie van de CPSU(b)- tot 3/11: verwerpt de 'avonturistische' lijn van Trotski i.v.m. de landbouw en veroordeelt de oppositie als scheurmakerij.
 

Top

1927 00/00/1927 | De graanproduktie en de verkoop van graan aan de staat stagneren. De koelakken beginnen steeds meer te speculeren met het graan. De oppositie, geleid door Trotski, Zinovjev en Kamenev, verspreiden het 'platform van de 83'. Hun linkse fraseologie werkt avonturisme en gauchisme in de hand (egalitarisme, terreur bij de collectivisering,...).

07/02/1927 | Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 12/02.

12/04/1927 | De "coup" van Tjang Kai-Tsjek in Sjanghai: duizenden communisten worden afgeslacht.

13/04/1927 | Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 16/04.

29/07/1927 | Uitgebreid (met de CCC) Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 9/08.

21/10/1927 | Uitgebreid (met de CCC) Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 23/10: Trotski en Zinovjev worden uit het CC gezet.

14/11/1927 | Trotski, Zinovjev en Kamenev worden uit de partij gestoten.

02/12/1927 | XV¡ Congres van de CPSU(b) - tot 19/12: een honderdtal leden van het 'oppositieblok' worden uit de partij gezet. Er wordt beslist tot 'de economische uitschakeling van de koelakken' en tot de systematische maar in de tijd nog wijd verspreide collectivisering van de landbouw. De NEP wordt intussen nog verdergezet, vooral wat betreft de markt en de handel. Het congres geeft opdracht een eerste Vijfjarenplan op te maken.
 

Top

1928 00/00/1928 | Proces rond de "Chatky-affaire": sabotage in de industrie door buitenlandse ingenieurs.

06/01/1928 | Richtlijn van het CC i.v.m. het verhogen van het volume graan dat opgekocht moet worden op de (vrije) markt. Er is een nijpend tekort. Er worden 30.000 partijmilitanten naar het platteland gestuurd om de campagne te ondersteunen. 'Uitzonderingsmaatregelen' worden genomen tegen de koelakken: ondermeer zware straffen op speculatie met graan. Door hogere belastingen tracht men de boeren te verplichten hun overtollig graan op de markt te brengen. De weerstand en sabotage onder de koelakken en groepen middelboeren groeit.

18/01/1928 | Trotski wordt verbannen naar Alma-Ata (Centraal Azi‘ / Kazachstan). Hij blijft er tot februari 1929, wanneer hij uit de Sovjetunie wordt verbannen.

06/04/1928 | Uitgebreid (met de CCC) Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 11/04.

18/05/1928 | De 'Pravda' publiceert de resolutie van het Presidium van het CC (van 9 mei) over het Smolensk-schandaal.

04/07/1928 | Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 12/07: strijd met het 'rechtse blok' dat geleid wordt door Boecharin. Stalin lanceert de thesis dat "de klassen-strijd steeds scherper wordt naarmate stappen vooruit worden gezet op de weg naar het socialisme." De 'uitzonderingsmaatregelen' tegen de koelakken worden ingetrokken; de prijzen voor het graan verhoogd. Er dreigt hongersnood omdat er veel te weinig graan op de markt beschikbaar is.

17/08/1928 | VI¡ Congres van de Komintern in Moskou - tot 1/09.

01/10/1928 | Start van het eerste vijfjarenplan.

19/10/1928 | Toespraak door Stalin op het Plenum van het CC & CCC van de afdeling-Moskou van de CPSU(b): "Over het rechtse gevaar in de CPSU(b)"

00/11/1928 | Salazar grijpt de macht in Portugal.
16/11/1928 | Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 24/11. De bevoorrading met landbouwprodukten wordt catastrofaal: de uitvoer van graan wordt bedreigd, textielfabrieken vallen stil. De harde politiek tegenover de koelakken wordt opnieuw van kracht. Verzet hiertegen door Boecharin-Rikov-Tomski.

00/12/1928 | Koelakken wordt hun stemrecht voor de sovjet ontnomen. Er worden 'comitŽs van arme boeren' opgericht die de avant-garde-troepen moeten zijn in de strijd tegen de koelakken.
 

Top

1929 18/01/1929 | Het Politbureau beslist Trotski uit de Sovjetunie te verbannen.

16/04/1929 | Uitgebreid (met de CCC) Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 23/04. Tussenkomst door Stalin: "Over de rechtse afwijking in de CPSU(b)". 

23/04/1929 - XVI¡ Conferentie van de CPSU(b) - tot 29/04: strijd tegen de rechtse oppositie van Boecharin, Tomski en Rykov. Besluit tot zuivering van de partij. Het eerste vijfjarenplan (1/10/1928 tot 30/09/1933) wordt goedgekeurd. 

29/04/1929 | Plenum van het CC van de CPSU(b).

28/06/1929 | De graanbevoorrading is zeer slecht: in veel steden moeten rantsoeneringskaarten voor brood ingevoerd. Een decreet vervijfvoudigt de straffen op speculatie en op het weigeren een taak voor openbaar nut te volbrengen (hoofdzakelijk tegen de koelakken gericht.

24/10/1929 | Beurscrach in New-York.
07/11/1929 | Artikel van Stalin in de Pravda: 'Het jaar van de grote ommekeer'. De collectivisering kent een relatief groot succes, groter dan was voorzien in het Vijfjarenplan. Dit leidt tot triomfalisme, wat dan weer aanzet tot bureaucratische en administratieve middelen om de collectivisering nog sneller door te voeren.

10/11/1929 | Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 17/11. Om een (definitief) einde te maken aan de bevoorradingsproblemen, wordt beslist tot versnelde collectivisering van de landbouw. 25.000 arbeiders worden naar de kolchozen en TMT's gestuurd om de campagne te steunen. In de twee volgende jaren worden het er meer dan 250.000. Boecharin wordt uit het Politbireau gezet.

26/11/1929 | Boecharin, Rikov en Tomski, de leiders van de 'rechtse oppositie' publiceren hun zelfkritiek.
 

Top

1930 05/01/1930 | Besluit van het CC om de collectivisering in (zeer) versneld tempo te be‘indigen: tegen de herfst van 1930 of ten laatste tegen de lente 1931 voor de meeste streken. Heel wat plaatselijke verantwoordelijken zullen in een 'socialistische wedijver' nog sneller willen gaan. Resultaat: allerlei bureaucratische en dwang-maatregelen en excessen.

02/03/1930 | In de 'Pravda' verschijnt het artikel van Stalin: 'Dronken van het succes'. Een waarschuwing tegen de excessen en misbruiken tijdens de dekoelakiserings- en collectiviseringscampagnes. Er volgt een algemeen terugschroeven van de collectivisering: op 1/03 waren er 14,2 miljoen individuele boerderijtjes aangesloten bij een kolchoz; op 1/05 is dat teruggebracht op 6 miljoen.

00/05/1930 | Plan van Aristide BRIAND, Franse minister van Buitenlandse Zaken, voor een "Pan-Europa", tegen de Sovjetunie gericht. [SCHER, 133]
25/06/1930 | Plenum van het CC van de CPSU(b).

26/06/1930 | XVI¡ Congres van de CPSU(b) - tot 13/07: beslist de collectivisering te versnellen en de kredieten voor de landbouw te verdubbelen tot een miljard roebel in 1930-31. De scherpe crisis in de kapitalistische landen doet het wereldhandelssysteem ineenstorten en het oorlogsgevaar groeien. Daarom wordt nog grotere nadruk gelegd op de noden van Defensie en dus op prioriteit voor de zware industrie. De objectieven van het Vijfjarenplan worden fors verhoogd.

14/09/1930 | Verkiezingen in Duitsland: NSDAP behaalt plots 18,3% van de stemmen en 107 zetels (tegenover 2,6% en 12 zetels in 1928); de KPD behaalt 13% en 77 zetels (tegenover 10,5% in 1928).

In de herfst van 1930 breekt opstand uit in het Oekra•nisch deel van Oost-Polen. Die wordt zo hardhandig door Pilsudski onderdrukt dat men in Parijs protesteert tegen deze "volkenmoord". [M.GRAMMENS, Journaal, 22/03/1990]

17/12/1930 | Uitgebreid (met de CCC) Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 21/12.
Top

1931 25/01/1931 | CC besluit Magnitogorsk tot grootste staalcomplex uit te bouwen [NEAL, 138-39]
14/03/1931 | Omverwerping van de monarchie in Spanje: uitroepen van de republiek.
11/06/1931 | Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 15/06.
10/09/1931 | Japan begint de oorlog tegen China in Mantsjoerije.
28/10/1931 | Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 31/10.
Top

1932 00/00/1932 | Twee belangrijke wetten ten voordele van de kolchozeboeren [NEAL,132]

30/01/1932 | XVII¡ Conferentie van de CPSU(b)- tot 4/02.

04/02/1932 | Plenum van het CC van de CPSU(b).

05/07/1932 | Salazar neemt de macht in Portugal. In december 1934: verkiezingen naar fascistisch model; 80% van de stemmen voor de regering.

17/07/1932 | In Hamburg, in de wijk Altona: massale gevechten tussen de SA van de nazi's en de communisten. 17 doden en 68 gewonden zijn het resultaat. Het is een van de 322 gewelddadige confrontaties tussen nazi's en communisten/socialisten. Veertien dagen later zijn het verkiezingen in Duitsland. De KPD gaat van 77 naar 89 zetels in de Reichstag - de NSDAP van 102 naar 230! (NRC,27/04/88)

31/07/1932 | Verkiezingen in Duitsland: NSDAP krijgt 39,2% en 230 zetels: KPD: 89 zetels (+ 12) en de SPD: 133 zetels (- 10).

28/09/1932 | Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 2/10.

09/11/1932 | Zelfmoord van Nadja Alliloejewa-Stalina, de (tweede) vrouw van Stalin; moeder van zijn twee kinderen: Svetlana en Basile. Stalins eerste vrouw, Katarina Svanidze stierf in 1909 aan tuberculose. De zoon uit dit huwelijk, Jacob zal als kolonel van het Rode Leger door de Duitsers in 1941 gevangen genomen en in 1945 gefusilleerd worden.
 

Top

1933 07/01/1933 | Uitgebreid (met de CCC) Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 12/01. In een rapport wordt gesteld dat reeds 240.757 koelakkenfamilies (of ongeveer 1 ˆ 1,25 miljoen personen) gedeporteerd zijn naar andere (verre) streken.

19/01/1933 | Decreet dat voor de kolchozen het systeem invoert dat er per bewerkte oppervlakte moet geleverd worden aan de staat in plaats van vaste quota. De (versnelde) collectivisering bracht niet de verwachte toename van de landbouwproduktie, integendeel, ze daalde: door sabotage en diefstal, bureaucratie, onbekwaamheid, onvoldoende levering van de nodige machines en werktuigen. In de jaren 1932-1934 heerst er in verschillende streken echte hongersnood.

30/01/1933 | Hitler wordt Kanselier van het Duitse Reich.
27/02/1933 | Het Reichstaggebouw in Berlijn brandt af. Een provocatie door de naz's. Communisten en de Komintern (Dimitrov) worden beschuldigd; 4.000 arrestaties. De dag nadien worden 7 artikels van de grondwet geschrapt. De federale regering krijgt volmacht over alle Duitse deelstaten. De wet wordt door alle partijen, uitgezonderd KPD en SPD, goedgekeurd.

04/03/1933 | Franklin D. Roosevelt enters the White House. Promises to restore wealth and welfare to the American People.

19/04/1933 | De Britse regering legt plots importverbod op tegen alle goederen uit de Sovjetunie.

28/04/1933 | Decreet van het CC en de CCC betreffende een nieuwe zuivering van de CPSU(b).

08/05/1933 | Geheime richtlijn van Stalin & Molotov betreffende het herstellen van de wettelijkheid bij de dekoelakisering. Het gerecht krijgt grotere controle over de OGPU en de militia; het aantal gevangenen (800.000) moet binnen de twee maand gehalveerd.

00/11/1933 | De Verenigde Staten erkennen de Sovjetunie.
19/10/1933 | Duitsland verlaat de Volkenbond.
Top

1934 00/00/1934 | Oprichting van de Sovjetschrijversbond o.l.v. Maxim GORKI. Begin van de controle over schrijvers en kunstenaars. [NEAL, 153-54]

25/01/1934 | XVII¡ Congres van de CPSU(b) - tot 10/02. Het 'congres van de overwinning'. 99% van de industrie is gesocialiseerd; 90% van de totale zaai-oppervlakte van het land; de privŽ-handel is volledig uitgeschakeld.

06/02/1934 | Poging tot fascistische machtsgreep (met opstand) in Parijs.
12/02/1934 | Opstand door de socialistische Schutzbund en de communisten in Wenen. Wordt bloedig neergeslagen: 374 doden en 13.000 gevangenen in concentratiekampen.
00/04/1934 | Instelling van een fascistisch regime in Oostenrijk (het 'austrofascisme') o.l.v. Dolfuss.
25/07/1934 | Moordaanslag op Dolfuss in Wenen en mislukte poging tot machtsgreep door de Duitse nazi's. Mussolini trekt zijn troepen bijeen aan de Brennerpas.
27/07/1934 | Ondertekening van het eenheidspact tegen het fascisme door de socialistische en communistische partijen in Frankrijk: eerste stap naar het 'Front Populaire'.
00/09/1934 | De Sovjetunie treedt toe tot de Volkenbond.
24/10/1934 | Thorez (PCF) lanceert in Frankrijk de oproep om een 'Front Populaire' tegen het fascisme te vormen.
01/12/1934 | Moord op Kirov, de partijleider in Leningrad.

00/12/1934 | Richtlijn van het CC aan alle partij-organisaties: "Lessen uit de gebeurtenissen die samengaan met de lafhartige moord op kameraad Kirov."
 

Top

1935
13/01/1935 | Referendum in Saarland: 91% kiest voor aanhechting bij Duitsland.
15/01/1935 | Eerste proces tegen de groep Zinovjev-Kamenev- tot 18/01: ze worden beschuldigd van indirecte medeplichtigheid aan de moord op Kirov en krijgen relatief lichte straffen: Zinovjev: 10 jaar en Kamenev 5 jaar gevangenis.
16/03/1935 | Hitler beslist de Duitse Wehrmacht (in vredestijd) op 550.000 man te brengen terwijl Versailles slechts 102.500 man toelaat.
02/05/1935 | Pact tot wederzijdse bijstand tussen de Sovjetunie en Frankrijk (het 'Stalin-Laval-Pact'). Wordt in Frankrijk slechts geratificeerd op 27/02/1936. Fransen blijven weigeren er een militair akkoord aan te koppelen.

16/05/1935 | Pact tot wederzijdse bijstand tussen de Sovjetunie en Tsjechoslovakije. Deze laatsten stellen als voorwaarde dat de Sovjets alleen ter hulp mogen komen als de Fransen dat ook al doen. (Het 'zelfmoordpact').

12/06/1935 | Start van de massamobilisatie rond het voorstel van nieuwe Grondwet: er komen 154.000 amendementen binnen.

25/07/1935 | VII¡ Congres van de Komintern in Moskou: 'Eenheidsfront tegen het fascisme!'.

15/09/1935 | De antisemitische wetten van NŸrnberg: joden worden niet als burgers maar als 'dingen' beschouwd en verliezen alle rechten.
Top

1936
16/02/1936 | Overwinning van het Volksfront in Spanje: 269 zetels op de 474.

07/03/1936 | Het Duitse leger bezet Rijnland.

12/03/1936 | Pact tot wederzijdse bijstand tussen de Sovjetunie en Mongoli‘.
00/04/1936 | Itali‘ verovert Abyssini‘. Op 9 mei roept Victor-Emmanuel III zich uit tot keizer van Ethiopi‘.

03/05/1936 | Verkiezingsoverwinning van het Front Populaire in Frankrijk.

01/06/1936 | Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 04/06.
19/07/1936 | De rebellentroepen van Franco steken Gibraltar over: begin van de Spaanse burgeroorlog.

25/07/1936 | De regering-Blum (Front Populaire) verbiedt wapenuitvoer naar Spanje en sluit de Frans-Spaanse grenzen.

29/07/1936 | Top-secret richtlijn van het CC naar de streek- en districtsverantwoordelijken: "Over de terroristische activiteiten van het contra-revolutionaire Trotski-Zinovjev-blok."

18/08/1936 | Massaproces tegen de groep Zinovjev-Kamenev-Tomski - tot 24/08: er worden 16 doodvonnissen uitgesproken. Tomski pleegt zelfmoord op 23 augustus.

00/09/1936 | Iejov vervangt Jagoda aan het hooft van de NKVD

07/11/1936 | De eerste 'Internationale Brigades' komen in Spanje toe.

05/12/1936 | Goedkeuring van de nieuwe Grondwet van de USSR.
 

Top

1937 23/01/1937 | Massaproces tegen de groep Radek-Piatakov-Serebriakov - tot 30/01. Dertien worden er ter dood veroordeeld. Op 18 februari pleegt Ordzjonikidze zelfmoord.

23/02/1937 | Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 05/03: belangrijke (buitengewone) zitting: discussie over de te volgen politiek tegenover de sabotage en de "verraders" in de Partij en het land. Tijdens de zitting (na onderbrekingen) wordt Boecharin gearresteerd. [NEAL, 128]

17/05/1937 - de rechtstreekse leiding en controle van de Partij over het Rode Leger wordt doorgevoerd.

09/06/1937 - tot 23/06/1937 |- Plenum van het CC [NEAL,199]

10/06/1937 | De 'Pravda' meldt de veroordeling en terechtstelling van maarschalk Toechatsjevski en verschillende andere hogere officieren van het Rode Leger. Na proces, achter gesloten deuren, voor een militair tribunaal bestaande uit een tiental hoge officieren.

02/07/1937 | De Sovjetunie trekt patrouilles terug uit het Amoer-gebied dat grenst aan Mantsjoerije dat sinds maart 1932 door de Japanners tot fantochestaat Mantsjoekwo is omgevormd. Stalin voert politiek van vermijden van open conflict met Japan.

07/07/1937 | Japan valt - in een nooit verklaarde oorlog - massaal China binnen.

06/11/1937 | Itali‘ sluit aan bij het "Anti-Kominternpact"

00/12/1937 | Eerste algemene verkiezingen in de Sovjetunie op basis van de nieuwe Grondwet.
00/12/1937 | Eenheidsfront in China tussen Mao Tse-Toeng en Tsjang Kai-Tsjek.
Top

1938 11/01/1938 - tot 20/01/1938 | Plenum van het CC (met onderbrekingen): Resolutie over de fouten bij de zuiveringen in de Partij [NEAL, 210]

02/03/1938 | Massaproces tegen de groep Boecharin-Rykov- tot 13/03: ze worden ter dood veroordeeld.

11/03/1938 | De Anschluss van Oostenrijk bij het Duitse Reich.
15/03/1938 | Sovjetunie concentreert troepen aan de grens met Roemeni‘ voor eventuele hulp aan Tsjechoslovakije 
16/04/1938 | British-Italian agreement signed, whereby Great Britain recognized the conquest of Ethiopia and Italy promised to withdraw all troops from Spain at the conclusion of the civil war.
Great Britain, Foreign Office TREATY SERIES, No. 31 (1938)


01/06/1938 | Akkoord tot militaire steun tussen de Sovjetunie en China. Sovjetpiloten opereren in de Chinees-Japanse oorlog.

29/07/1938 | Japan valt de Sovjetunie aan bij het Khassan-meer. Japanse troepen worden teruggeslagen.

00/08/1938 | CC besluit tot de produktie van zware KW- en T34-pantserwagens.

15/09/1938 | Chamberlain voor de eerste keer op visite bij Hitler (in het 'Arendsnest') i.v.m. de uitverkoop van Tsjechoslovakije.
19/09/1938 | 3 ˆ 400 Sovjetvliegtuigen worden overgevlogen (via Roemeni‘) naar Tsjechoslovakije.
22/09/1938 | Chamberlain voor de tweede keer bij Hitler (in Godesberg aan de Rijn).

29/09/1938 | Hitler, Mussolini, Chamberlain en Daladier sluiten de akkoorden van MŸnchen af: Sudentenland (Tsjechoslovakije) wordt ingelijfd bij het Duitse Reich.

30/09/1938 | Vriendschapsverklaring tussen Chamberlain en Hitler: niet-aanvalsakkoord.

01/10/1938 | Verschijnen van 'De geschiedenis van de PCSU(b) van de USSR' ('De Bolsjewiek').
02/10/1938 | Polish troops occupied the Teschen area.

02/11/1938 | De 'Parti Radical' verbreekt het Front Populaire in Frankrijk.

09/11/1938 | Het grootse 'Novemberpogrom' (eufemistisch 'Kristallnacht' genoemd) inDuitsland.

08/12/1938 | Beria komt aan het hoofd van de NKVD in de plaats van Iejov.
08/12/1938 | Von Ribbentrop in Parijs: ondertekening van het Frans-Duitse vriendschapspact.
Top

1939 10/03/1939 | XVIII¡ Congres van de CPSU(b)- tot 21/03.
14/03/1939 | German, Hungarian, and Rumanian troops invaded Czechoslovakia. Slovakia proclaimed independence.

15/03/1939 | Duitse troepen bezetten Bohemen (Praag) en Moravi‘ (Brno); Slovakije wordt een Duits protectoraat. Polen en Hongarije palmen elk ook delen van Tsjechoslovakije in. (Carpatho-Ukraine)

22/03/1939 | Plenum van het CC van de CPSU(b).
22/03/1939 | Het Duitse Reich palmt het Memelgebied (Klaipda) in van Litouwen.

28/03/1939 | De troepen van Franco veroveren Madrid.
01/04/1939 | Spanish civil war ended: "After having made prisoner and disarmed the Red Army, the National troops have attained their
final military objective.  In consequence, the civil war is over."  Communiqui by General Franco.

07/04/1939 | Itali‘ verovert Albani‘.

17/04/1939 | Sovjetunie stelt een drielandencoŠlitie voor met Groot-Brittanni‘ en Frankrijk, tegen nazi-Duitsland.
00/05/1939 | Japan valt Mongoli‘ aan bij Khalkin-Gol. De Sovjetunie is gebonden door het bijstandsakkoord met Mongoli‘: dit betekent dus het begin van een Sovjet-Japanse oorlog.
05/05/1939 | Litvinov wordt als volkscommissaris voor Buitenlandse Zaken vervangen door Molotov.
22/05/1939 | Duitsland en Itali‘ sluiten het 'staalpact'.

06/06/1939 | Niet-aanvalspacten tussen Duitsland en Litouwen, Estland en Letland.

23/08/1939 | Ondertekening te Moskou van het Sovjet-Duitse niet-aanvalspact (Molotov - von Ribbentrop).
01/09/1939 | Nazi-Duitsland valt Polen binnen.

03/09/1939 | Groot-Brittanni‘ en Frankrijk verklaren de oorlog aan Duitsland.

15/09/1939 | Wapenstilstand tussen de Sovjetunie en Japan. Is rechtstreeks gevolg van het Sovjet-Duitse niet-aanvalspact van 23 augustus. Was noodzakelijke voorwaarde voor de Sovjets om in Oost-Polen te kunnen binnentrekken: groot deel van tanks en artillerie was aan dit oostelijk front geconcentreerd.

17/09/1939 | Sovjettroepen bezetten oostelijk Polen.

25/09/1939 | De PCF wordt verboden in Frankrijk: een grootscheepse anticommunistenjacht ontwikkelt zich (over heel West-Europa).
28/09/1939 | Grensakkoord tussen de Sovjetunie en Duitsland.

28/09/1939 | Pact tot wederzijdse bijstand tussen de Sovjetunie en Estland. 05/10/1939 | idem met Letland en op 10/10 met Litouwen. Het betekent voor alle drie de landen dat het Rode Leger een beperkt aantal basissen (marine en luchtvaart) zal hebben op hun grondgebied.

26/11/1939 | Begin van de Sovjet-Finse oorlog.

09/12/1939 | De eerste Britse soldaat sneuvelt. Groot-Brittanni‘ is sinds 3 september 'in staat van oorlog' met Duitsland.
14/12/1939 | De Sovjetunie wordt uit de Volkenbond gestoten omwille van de aanval op Finland.
Top

1940 13/03/1940 | Einde van de Sovjet-Finse oorlog: capitulatie van Finland.

26/03/1940 | Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 28/03.

08/04/1940 | Duitse troepen bezetten Denemarken en Noorwegen.

07/05/1940 | Churchill wordt premier in Groot-Brittanni‘.

10/05/1940 | Duitse troepen bezetten Nederland (14 mei) en Belgi‘ (28 mei).

10/06/1940 | Mussolini verklaart de oorlog aan Groot-Brittanni‘ en Frankrijk.

14/06/1940 | Duitse troepen bezetten Parijs. Op 22 juni: Frans-Duitse wapenstilstand. De Franse collaboratieregering-PŽtain installeert zich in Vichy op 2 juli.

14/06/1940 | Sovjet-ultimatum een Litouwen. Idem op 16/06 aan Letland en op 21/06 aan Estland. Er moeten nieuwe regeringen gevormd worden die pro-Sovjetunie zijn. In alle drie de landen komen er verkiezingen in juli met grote overwinningen voor de antifascistische blokken.

28/06/1940 | Sovjetunie bezet Bessarabi‘ (Moldavi‘) en Boekovina van Roemeni‘. Bessarabi‘ werd na de Eerste Wereldoorlog door Roemeni‘ van Rusland ingepalmd.

29/07/1940 | Plenum van het CC van de CPSU(b) - tot 31/07.

05/08/1940 | Letland wordt lid van de USSR. Op 6/08 idem voor Estland en Litouwen.

28/10/1940 | Italy attacked Greece prior to expiration of ultimatum, creating state of war.
20/11/1940 | Hungary signed protocol of adherence to Axis tripartite pact at Vienna.
23/10/1940 | Rumania signed protocol of adherence to Axis tripartite pact at  Vienna.
24/11/1940 | Slovakia signed protocol of adherence to Axis tripartite pact at Berlin.

26/11/1940 | Governor-General of Belgian Congo declared state of war with Italy.

Top

1941 10/01/1941 | German-Soviet agreements on barter and border matters signed at Moscow.

15/02/1941 | XVIII¡ Conferentie van de CPSU(b) - tot 20/02.

11/03/1941 | Lend-Lease Act approved by U.S. President Roosevelt
01/03/1941 | Bulgaria signed protocol of adherence to Axis tripartite pact at Vienna; German troops occupied Bulgaria.

06/04/1941 | Duitse, Italiaanse, Bulgaarse, Hongaarse en Roemeense troepen bezetten Joegoslavi‘ en Griekenland.

24/03/1941 | Turkish-Soviet communiquŽ promising neutrality if either should
be attacked.
25/03/1941 | Yugoslavia signed protocol of adherence to the Axis tripartite pact at Vienna.
27/03/1941 | Anti-Axis coup d'Etat in Yugoslavia.
05/04/1941 | Yugoslav-Soviet treaty of friendship and non-aggression signed at Moscow.
06/04/1941 | Germany attacked Yugoslavia and Greece; Hitler declared war on Yugoslavia.
13/04/1941 | Sovjet-Japans neutraliteitsverdrag (geldig voor 5 jaar)

06/05/1941 | Stalin neemt de plaats in van Molotov als voorzitter van de Raad van Volkscommissarissen (Eerste Minister).

22/06/1941 | Nazi-Duitsland en zijn fascistische bondgenoten vallen de Sovjetunie binnen (Operatie 'Barbarossa'). Operation BARBAROSSA begins. Over 3 million German soldiers and 3300 tanks cross the Russian border. The Wehrmarcht (German Army) is organized into three Army Groups. Facing them is the world's largest army comprised of 230 divisions of 14,000 men each, with 20,000 tanks (many obsolete.) The Russian Army is organized into four Military Districts.

26/06/1941 | Finland announced state of war with Soviet Union.
28/06/1941 | Germans capture Minsk, capital of White Russia having advanced over 200 miles in a week. 15 Russian divisions are surrounded, and later surrender.

30/06/1941 | Vorming van het Staats-DefensiecomitŽ met Stalin als voorzitter: het centraliseert de leiding over het geheel van de oorlog.

03/07/1941 | Radiotoespraak van Stalin: mobilisatie tot verdediging van het vaderland.

12/07/1941 | British-Soviet mutual-assistance agreement signed at Moscow

15/07/1941Smolensk is taken, and 300,000 Russian soldiers with it.

19/07/1941 | Stalin wordt Volkscommissaris voor Defensie.

30/07/1941 | Polish-Soviet agreement of cooperation signed at London.

07/08/1941 | Stalin wordt opperbevelhebber van de Sovjetstrijdkrachten.

9-13/08/1941 | Roosevelt and Churchill announce Atlantic Charter. Argentia Bay (Atlantic Conference). Main result: After the July Threshhold FDR agreed to increase aid to England; the meeting resulted in the Atlantic Charter
20/08/1941 | 3 year seige of Leningrad begins.
13/09/1941 | Russian General Zhukov is sent to oversee defense of Leningrad. He puts the citizens to work creating multiple defensive lines around the city.
19/09/1941 |  Germans capture Kiev, capital of the Ukraine. 650.000 Russian soldiers are captured.
25/09/1941 | British-Soviet troops invaded Iran.
29/09 > 01/10/1941 | Conference in Moscow. Conferees: Stalin, Harriman, Beaverbrook. Main result: Allied aid to Russia systematized

20/10/1941 | De Duitse legers staan op honderd kilometer van Moskou. Zhukov moved from the successful defense of Leningrad to take command of Moscow's defenses.
24/10/1941 | Kharkov falls to the Wehrmarcht, netting yet another Russian Army Group. 
25/11/1941 | Operation TYPHOON. The Wehrmarcht's final drive on Moscow begins. The attack reaches to within 20 miles of Moscow before it is halted by stiff resistance and bitter cold.

25/11/1941 | Renewal for five years of the Anti-Comintern Pact of November 25, 1936 at Berlin, by Germany, Japan, Italy, Hungary, Spain, Manchukuo, Bulgaria, Croatia, Denmark, Finland, Rumania, Slovakia, and the Nanking regime in China.
05/12/1941 | De Duitse opmars in de Sovjetunie wordt gestopt: het Rode Leger begint een tegenoffensief.
07/12/1941 | De Japanners bombarderen per verrassing de Amerikaanse basis Pearl Harbour: begin van de Amerikaanse betrokkenheid in de Tweede Wereldoorlog.
08/12/1941 | British declared war against Japan.
11/12/1941 | Duitsland en Itali‘ verklaren de oorlog aan de Verenigde Staten.

22/12/1941 > 14/01/1942 | Conference in Washington (ARCADIA). Conferees: Churchill, Roosevelt. Main results: Agreement to follow Churchill's "Europe first" strategy; Declaration of the United Nations

Top

1942 01/01/1942 | In Washington wordt door zesentwintig landen een verklaring ondertekend waarin ze besluiten tot onvoorwaardelijke strijd tegen het fascistische blok.

13/01/1942 | Russians recapture Kiev.

20/01/1942 | The ÇFinal SolutionÈ - ÇEndlšsungÈ is announced by the nazis on the Wahnsee-Conference
08/05/1942 | Operation BLUE begins. Germany's summer offensive to the south. Hitler's goal for this offensive is to capture the urgently needed oil fields of the Caucasus.
28/05/1942 | German General Paulus' 6th Army closes a trap at Kharkov, capturing 240,000 Russians. From here on, mass captures of this kind become rare for two reasons. First, Stalin began to allow his troops to retreat when their flanks were threatened. Second, stories of Germany's horrendous treatment of POW's filtered throughout the Russian ranks (of 5.7 million prisoners taken by Germany in the course of the war, 3.3 million died in captivity.) Russians now prefer to die in combat rather than surrender. [http://history.acusd.edu]

30/05/1942 | first 1000 bomber raid on Germany (Cologne - Kšln).

11/06/1942 | Akkoord van Washington tussen de USA en de USSR over wederzijdse bijstand in de oorlog.

20 > 25/06/1942 | Conference in Washington (2nd). Conferees: Churchill, Roosevelt. Main result: Peripheral strategy first priority; cross-channel invasion second priority?
05/07/1942 | Germans capture the Crimean Peninsula - de Krim.
22/07/1942 | liquidation of the Warsaw Ghetto begins.
31/07/1942 | Paulus' 6th Army crosses the Don River and races for Stalingrad. Russian General Chuikov reinforces as fast as his railways allow.
25/08/1942 | Zhukov, Russia's only undefeated general, is now put in charge of the defenses of Stalingrad.
13/09/1942 | Germany's "final offensive" to capture Stalingrad begins. At Stalingrad, the Wehrmarcht had met its match. The soldiers had an uneasy feeling they were fighting men of nearly superhuman strength and resilience. The wounded Russian rarely cried out. Hoffman, a German officer, confided to his diary that Russian's displayed an "insane stubbornness." He said they are, "fanatics...wild beasts...not men, but some kind of cast iron creatures; they never get tired and are not afraid of fire."  [http://history.acusd.edu]
11/11/1942 | Germany and Italy occupy Vichy France.
19/11/1942 | Begin van Sovjet-tegenoffensief rond Stalingrad = Operatie Uranus.
23/11/1942 | November 23. The 6th Army is encircled by the Soviets.
Top

1943 08/01/1943 | Paulus' 6th Army refuses the Russian demand to surrender.
14 > 24/01/1943 | Conference in Casablanca (SYMBOL). Conferees: Churchill, Roosevelt. Main results: Plans for invasion of Sicily and Italy; decision to invade France in 1944; demand for "unconditional surrender" of Axis.
02/02/1943 | De Duitse generaal Paulus moet zich met vierentwintig divisies aan de Sovjets overgeven nabij Stalingrad.
06/02/1943 | The Red Army reaches the Sea of Azov, cutting off German Army Group A.
12 > 27/05/1943 | Conference in Washington (TRIDENT). Conferees: Churchill, Roosevelt. Main result: Plans set for invasion of Italy, stepped-up Pacific war, increased air attacks on Germany
15/05/1943 | De Komintern wordt ontbonden.
10/07/1943 | De Geallieerden ontschepen op Sicili‘.
05/07/1943 | Groot tegenoffensief (tankslag) van het Rode Leger nabij Koersk. Operation CITADEL begins. At Kursk, the largest tank battle in history takes place. 2700 German tanks and assault guns are arrayed against nearly 4000 Russian. It is greatest collection of Wehrmarcht power yet, and most German generals felt nothing could stop it. But they had given up their greatest asset, their one true advantage over the Red Army. Their strength was always in their ability to out manoeuver, not out slug, the Russian. This mistake would cost them dearly. [http://history.acusd.edu]
25/07/1943 | Mussolini geeft zich over. Ontbinding van zijn fascistische partij (27 juli). Wapenstilstand tussen Itali‘ en de Geallieerden (3 september). De (nieuwe) Italiaanse regering verklaart de oorlog aan Duitsland (13 oktober).
03/08/1943 | Russia struck Donets River line and broke through between Kursk and Kharkov, took Belgorod, created 35-mile gap in German line 
17 > 24/08/1943 | Conference in Quebec (QUADRANT). Conferees: Churchill, Roosevelt. Main r esults: D-Day Set for May 1, 1944; Southeast Asia command reorganized for war on Japan; Gilberts and Marshalls set as first objectives in central Pacific offensive
21/08/1943 | Russia took Kharkov, Germany retreated to Panther line 

18/10 > 1/11/1943 | Conference in Moscow. Conferees: Foreign ministers Hull, Eden, Molotov. Main result: Tentative plans for cooperation in postwar Europe: Joint 4-Power Declaration includes China; Gen. Hurley sent to Chungking to invite Chiang-Kai-shek to a meeting at Cairo.

06/11/1943 | Ki‘v, de hoofdstad van Oekra•ne wordt door het Rode Leger bevrijd (gen. Valoetin). Radiotoespraak van Stalin om dit luister en kracht bij te zetten.

23 > 26/11/1943 | Conference in Cairo (SEXTANT). Conferees: Churchill, Roosevelt, Chiang Kai-shek. Main results: Agreement on military operations in China against Japanese; promise of postwar return of Manchuria to China and of freedom for Korea; see Cairo bulletin and Burma 1944
28/11 > 1/12/1943 | Stalin, Churchill en Roosevelt tesamen op de conferentie van Teheran | Principe-akkoord over de oost- en westgrenzen en de nieuwe regering van Polen; over Bessarabi‘, Baltische landen, Kšnigsberg naar de Sovjetunie; gŽŽn Tweede Front via de Balkan maar in Frankrijk; over het recht van de Sovjetunie op bevriende regimes in de buurlanden; over medewerking van de SU aan de UNO; belofte van Stalin de oorlog te verklaren aan Japan; akkoord over de onafhankelijkheid van Finland; Churchill belooft Sovjetcontrole (beperkt) over de Dardanellen en terugkeer naar SU van 2 Turkse districten (Ardahan en Kars) die na Brest-Litovsk naar Turkije waren gegaan. GŽŽn akkoord over Duitse herstelbetalingen aan de SU. [MARC, 15, 51, 53 / YVDB, 41, 55 / GROM, 80]
   Main result: Plans for two-front war against Germany, for later Russian participation in war against Japan, and for postwar cooperation.
4 > 6/12/1943 | 2nd Conference in Cairo. Conferees: Churchill, Roosevelt, Ismet Inonu. Main results: Anakim postponed, Ike command.
00/12/1943 | De USA en GB weigeren de SU een zetel te geven in de beheerscommissie van de bevrijde gebieden in Zuid-Itali‘. [YVDB,39]
Top

1944 27/01/1944 | Doorbreken van de blokkade van Leningrad die 900 dagen duurde.

06/06/1944 | Landing van de Geallieerde troepen in Normandi‘.

1 > 15/07/1944 | Conference in Bretton Woods. Conferees: delegates of forty-four nations. Main result: Establishment of International Monetary Fund and Bank


22/06/1944 | Stalin began BAGRATION offensive into Poland; in 6 weeks advanced 500 km to the Vistula 

22/07/1944 | Sovjetleger installeert de nieuwe Voorlopige regering in Polen: "Het Lublin-ComitŽ".

25/08/1944 | Bevrijding van Parijs.

29/08/1944 | Begin van de opstand in Slovakije, fantochestaat onder Duitse controle. Wordt eind oktober 1944 met behulp van SS-troepen neergeslagen.

31/08/1944 | Het Rode Leger bezet Boekarest (Roemeni‘).

04/09/1944 | Finland (bondgenoot van nazi-Duitsland) capituleert.

12 > 16/09/1944 | Conference in Quebec (OCTAGON). Conferees: Churchill, Roosevelt, King at Frontenac Hotel. Main results: Broad plans for global war; FDR agreed to Churchill plan for Greece and Istrian attack, due to fear of Russia in Balkans; FDR agreed to continue Lend-Lease to Churchill to rebuild Britain's economy; tentative agreement on Morgenthau Plan for postwar Germany; FDR decided that U.S. troops would occupy SW Germany and Brit. troops in NW Germany; FDR still unwilling to recognize De Gaulle[http://history.acusd.edu]
16/09/1944 | Het Rode Leger bezet Sofia (Bulgarije).

09/10/1944 | Churchill in Moskou: Befaamde verdeling van de Balkan in invloedssferen tussen GB en de SU (in %)

20/10/1944 | Het Rode Leger bevrijdt Belgrado (Joegoslavi‘).
 

Top

1945 01/01/1945 | Het Rode Leger bevrijdt Warschau (Polen).

04/02 > 11/02/1945 | Stalin, Churchill en Roosevelt op de conferentie van Jalta (Krim). Akkoord van de VS dat de Koerillen naar de SU; Stalin akkoord om de Poolse regering uit te breiden met leden van de reactionaire Poolse regering in Londen. Stalin akkoord dat Frankrijk ook een bezettingszone krijgt in Duitsland, Berlijn en Oostenrijk. GŽŽn verdeling in invloedssferen. [GROM, 86-88]

09/02/1945 | Ho Chi Minh declared the independence of the Democratic Republic of Vietnam
13/02/1945 | Het Rode Leger bezet Boedapest (Hongarije).

00/03/1945 | Geheime onderhandelingen in Bern (Zwitserland) tussen de USA en Duitse generaal (Alexander) over een eenzijdige vrede. [MARC, 46]

27/03/1945 | Platform van Kosice voor een nieuwe Frontregering in Tsjechoslovakije.

03/04/1945 | Het Rode Leger bezet Wenen (Oostenrijk).

02/05/1945 | Sovjettroepen bezetten Berlijn. Op 7 mei, om 2u41 ondertekenen de Duitsers de onvoorwaardelijke overgave.

10/05/1945 | Het Rode Leger bevrijdt Praag (Tsjecho-Slowakije). Op 5/05 was in Praag de partizanenopstand begonnen.

25/04 > 26/06/1945 | Conference in San Francisco. Conferees: Delegates from forty-six nations. Main result: Adoption of the United Nations Charter.

17/07 > 2/08/1945 | Stalin, Atlee (GB) en Truman (USA) op de conferentie van Potsdam (Berlijn) . Truman maakt aan Stalin bekend dat de VS beschikken over de atoombom. De Oder-Neisse-grens van Polen wordt definitief erkend. Akkoord dat de Sovjetunie ook herstelbetalingen (ontmanteling van oorlogsindustrie) mag komen weghalen in de westelijke bezettingszones. [GROM, 100 / MARC, 29 / YVDB, 47]

06/08/1945 | Amerikaanse atoombom op Hiroshima (Japan). Op 9 augustus op Nagasaki.

08/08/1945 | De Sovjetunie verklaart de oorlog aan Japan die vier dagen later capituleert.

17/08/1945 | Indonesi‘ verklaart zich onafhankelijk van Nederland. Begin van bloedige koloniale oorlog.

02/09/1945 | Ho Chi-minh roept de onafhankelijke republiek Vietnam uit.

04/11/1945 | Verkiezingen in Hongarije: Partij van de kleine eigenaars: 57%; Communisten: 17%; Sociaal-democraten: 17,4%.

20/11/1945 | Begin van de internationale processen tegen de oorlogsmisdadigers, in NŸrnberg.

01/12/1945 | Sovjettroepen zijn allemaal weggetrokken uit: Joegoslavi‘, Tsjechoslovakije, Noorwegen en het Deense eiland Barnham. [MARC, 74]
 

Top

1946 22/02/1946 | Het "lange telegram" van G.F. KENNAN (USA) vanuit Moskou waarin de Koude Oorlogsstrategie van het "containment" wordt uitgewerkt. Wordt verder uitgewerkt in het befaamde artikel van "mister X" van dizelfde KENNAN. Begin van de "Truman-doctrine". [MARC, 66]

05/03/1946 | Churchill houdt zijn anti-Sovjet toespraak in Fulton (USA): begin van de Koude Oorlog. Waarschuwing tegen de "vijfde colonnes van de communisten" in het Westen. [MARC, 70]

26/03/1946 | Sovjettroepen trekken zich helemaal terug uit Iran en ontzeggen alle verdere steun aan het onafhankelijke Azerba•djan (sinds November 1945) en Koerdistan (sinds 20/03/1946) in Noord-Iran. Het Iraanse leger, met Britse en Amerikaanse hulp, slaat de opstandelingen neer. Noord-Iran behoorde tot WOI tot het tsarenrijk. In september 1941 hadden Sovjet- en Britse troepen Iran bezet (dat bondgenoot was van nazi-Duitsland).[MARC, 73 / YVDB, 54-55]

00/04/1946 | fusie van de KPD en de SPD in Oostelijk Duitsland, tot de SED.

02/05/1946 | Amerikanen verbieden de Sovjets nog langer herstelleveringen uit westelijk Duitsland te komen halen. [YVDB, 56]

00/05/1946 | Begin mei zijn alle Sovjettroepen weggetrokken uit China en Iran. [MARC. 74]

26/05/1946 | Verkiezingen in Tsjechoslovakije: de communisten halen 40% in Bohemen-Moravi‘ en 30% in Slovakije of 114 zetels op 300.

30/06/1946 | Referendum in Polen over de maatregelen (i.v.m. landbouw,...) van de Voorlopige Regering: slechts 32% voor de rechtse partijen. [MARC, 104]

00/08/1946 | Crisis rond de Dardanellen. In Yalta en Potsdam was er akkoord dat de SU, samen met Turkije, de controle zou organiseren over de doorvaart naar de Zwarte Zee en er verstrekte punten zouden uitbouwen. De USA is nu radicaal tŽgen en stuurt grote vlootmacht naar de oostelijke Middellandse Zee. [MARC, 74]

00/09/1946 | Heropenen van de burgeroorlog in Griekenland na de re•nstallatie - na referendum - van de monarchie. Steun aan de communisten door Joegoslavi‘, Albani‘ en Bulgarije. Stalin is radicaal tegen. [MARC, 87-88]
 

Top

1947 01/01/1947 | De Amerikaanse en Britse bezettingszone in West-Duitsland wordt samengevoegd tot "Bizonia" onder ŽŽn bestuur.

19/01/1947 | Verkiezingen in Polen: 80% voor het linkse regeringsblok.

12/03/1947 | Lancering van de "Truman-doctrine" [MARC, 89 / YVDB, 58]

00/05/1947 | De communisten worden uit de regering gezet of gemaneuvreerd in: Frankrijk, Itali‘, Belgi‘, Luxemburg, Oostenrijk, Noorwegen en Denemarken. Het was een voorwaarde van de Amerikanen om leningen te geven via de Wereldbank en voor deelname aan het Marshallplan. [MARC, 95-96]

05/06/1947 | Lancering van het Amerikaanse Marshallplan voor West-Europa. "In principe" mogen alle Europese landen eraan deelnemen. Op de eerste conferentie In Parijs (06-07/1947) is ook de Sovjetunie aanwezig. Men moet echter wŽl de Amerikaanse voorwaarden aanvaarden: een Amerikaanse controlecommissie in elk land; men moet een vrije-markt-economie volgen en het land moet volledig openstaan voor buitenlandse (Amerikaanse) handel. Een clausule bepaalt dat de USA de hulp kan opschorten als een ontvangend land iets onderneemt dat niet "overeenstemt met de nationale belangen van de USA". Weigeren tenslotte mee te doen: Alb., Bulg., Hong., Polen, Finland, Tsjechosl., Joegosl., Sovjetunie. In totaal gaat het (bij de planning) om 17 miljard dollar of 3% van het BNP van de USA. [MARC, 117] | De definitieve start op 19/12/1947.

00/07/1947 | Door toedoen van de USA wordt verdere humanitaire hulp van de UNO - via de organisatie UNRRA - geweigerd aan de landen van het "Oostblok". [YVDB, 56]

15/08/1947 | Onafhankelijkheid van India en Pakistan.

22/09/1947 tot 27/09/1947 | Oprichting van de 'Kominform'. In Szklarska Poreba (Polen); met: Sovejtunie, Polen, Tsjechoslovakije, Joegoslavi‘, Bulgarije, Hongarije, Roemeni‘, Itali‘ en Frankrijk. Niet aanwezig: Duitsland, Albani‘, China, Griekenland, Korea, Vietnam... [MARC, 148] Bekendmaking van de resolutie op 05/10/1947.

24/12/1947 | Voorlopige Democratische regering van generaal Markos in bevrijd Noord-Griekenland. Vanaf eind maart 1947 hebben de Britten de strijd tegen de communisten opgeheven en overgegeven aan de Amerikanen. [MARC, 87-88]

00/12/1947 | Na de mislukking van de oogst in Tsjechoslovakije weigeren de VS alle voedsel- en noodhulp. De Sovjetunie levert 600.000 ton graan. Op vraag van Masaryk weigeren de VS ook elke lening "zo lang er communisten in de regering zitten" (veruit de grootste partij!). [YVDB, 61]
 

Top

1948 16/02/1948 | Noord-Korea roept zich uit tot Democratische Volksrepubliek Korea.

21/02/1948 | Samensmelting van de communistische en sociaal-democratische partijen in Roemeni‘. [MARC, 168]

17/02/1948 | De communisten nemen de macht in Tsjechoslovakije. Na een poging van de rechtse partijen in de regering deze te doen vallen en de verkiezingen te vervroegen, weigeren een aantal linkse socialisten mee te doen. Communisten en linksen vormen een homogene regering na massale mobilisaties en demonstraties. ComitŽs van het Volksfront (soort sovjets) nemen overal de macht in handen.

17/03/1948 | Frankrijk, Groot-Brittanni‘ en de Benelux sluiten een "Europees defensiepact" of "Het Verdrag van Brussel". Voor 50 jaar en expliciet tŽgen een "sovjetagressie" gericht. In 1955 sluiten ook West-Duitsland en Itali‘ erbij aan en is sindsien bekend onder de "WEU" (West-Europese Unie). [YVDB, 67]

16/04/1948 | Oprichting van OESO (OECE): de 16 landen die meewerken aan het Marshallplan + de twee vertegenwoordigers van de Westduitse bezettingszones (Bizonia).

14/05/1948 | Ontstaan van de staat Isra‘l.

12/06/1948 | Samensmelting van de communistische en sociaal-democratische partijen in Hongarije. [MARC, 168]

18/06/1948 | Eenzijdige munthervorming in West-Duitsland en West-Berlijn. Betekent een de facto cre‘ren van twee Duitslanden. [MARC, 196]

25/06/1948 - tot 12/05/1949 | De Sovjettroepen leggen een blokkade rond West-Berlijn.

28/06/1948 | Resolutie van de Kominform ter veroordeling van Tito.

08/08/1948 | Communistische opstand in Birma.

11/08/1948 | Samensmelting van de communistische en sociaal-democratische partijen in Bulgarije. [MARC, 168]

00/12/1948 | Eind 1948 zijn de Sovjettroepen weggetrokken uit Noord-Korea [MARC, 74]

15/12/1948 | Samensmelting van de communistische en sociaal-democratische partijen in Polen. [MARC, 168]
 

Top

1949 25/01/1949 | Oprichting van de COMECON.

04/04/1949 | Ondertekening te Washington van het NATO-pact. Is aanpassing en uitbreiding met de USA en Canada van "het Verdrag van Brussel / WEU". Griekenlanland en Turkije sluiten aan in 1951. 

08/05/1949 | Goedkeuring van de Grondwet van de Duitse BondsRepubliek.

05/05/1949 | Oprichting van de Raad van Europa.

12/05/1949 | Opheffing van de Sovjet-blokkade rond Berlijn.

23/05/1949 | Oprichting van de Duitse Bondsrepubliek.

16/09/1949 | Proces tegen Rajek in Boedapest (Hongarije): hij wordt ter dood veroordeeld.

21/09/1949 | Uitroeping van de Chinese Volksrepubliek.

00/09/1949 | De Sovjetunie maakt bekend dat het beschikt over de atoombom.

21/09/1949 | Oprichting van de Duitse BondsRepubliek.

07/10/1949 | Oprichting van de Duitse Democratische Republiek.

07/12/1949 | Proces tegen Kostov in Sofia (Bulgarije): hij wordt ter dood veroordeeld.
 

Top

1950 25/06/1950 | Begin van de Koreaanse oorlog.

28/10/1950 | Oprichting van de "Europese Defensiegemeenschap", gepland als de militaire arm van de EGKS (op 27/05/1952 ondertekend door de 6 EGKS-landen, dus niet Groot-Brittanni‘). Bedoeld om Duitsland te kunnen herbewapenen en de Franse schrik daarvoor te overwinnen. Wordt in 1954 niet goedgekeurd door het Franse Parlement.
 

Top

1951 02/05/1951 | Oprichting van de EGKS (Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal - voorloper van de EEG).

15/09/1951 | Westerse mogendheden beslissen dat Duitsland mag herbewapenen.

08/09/1951 | Vredesakkoord tussen Japan en de Westerse mogendheden: einde van de Amerikaanse bezetting van Japan.

24/12/1951 | Onafhankelijkheid van het voormalig Britse Libi‘.
 

Top

1952 10/03/1952 | Voorstel van de Sovjetunie i.v.m. Duitsland: het moet ŽŽn zijn; er moet snel een vredesverdrag komen; alle buitenlandse troepen moeten na 1 jaar teruggetrokken worden + alle basissen ontmanteld; Duitsland mag geen lid worden van een militair bondgenootschap. Dit voorstel wordt vooral door Adenauer gekelderd. [MARC, 154]

05/10/1952 | XIX¡ Congres van de CPSU(b) | tot 14/10: rapport van het CC wordt naar voren gebracht door Malenkov.
 

Top

1953 05/03/1953 | Stalin sterft. Triumviraat door Beria, Molotov en Malenkov.

15/06/1953 | Herstel van de diplomatieke betrekkingen tussen de Sovjetunie en Joegoslavi‘.

17/06/1953 | Arbeidersoproer in Oost-Berlijn; wordt neergeslagen door de aanwezige Sovjettroepen. Beria is op dat ogenblik verantwoordelijk voor Buitenlandse Zaken. [YVDB, 81]

27/07/1953 | Wapenstilstand in Korea.

20/11/1953 | Proces tegen Slansky in Praag (Tsjechoslovakije): hij wordt ter dood veroordeeld.
 

Top

1954 23/10/1954 | West-Duitsland en Itali‘ worden lid van het "Verdrag van Brussel" (de WEU). West-Duitsland wordt lid van de NATO. [YVDB, 77]
Top

1955 14/05/1955 | Oprichting vanhet Pact van Warschau als reactie op de Duitse herbewapening. [YVDB, 77]

15/05/1955 | Vredesverdrag met Oostenrijk: de vier geallieerden trekken troepen terug.

15/07/1955 - tot 21/07 | Conferentie van Genve: Boelganin + Eisenhower + FaurŽ + Eden. Boelganin stelt dat de Sovjetunie ook lid wil worden van de NATO. [GROM, 150 / YVDB, 84]
 

Top

1956 00/04/1956 | Ontbinding van de Kominform.

28/06/1956 | Begin van ersntige rellen in Poznan (Polen). Gomulka wordt uit de gevangenis gehaald en komt aan de macht. Dreigend gewapend treffen tussen Poolse en Sovjettroepen in Polen. [YVDB, 84]

23/10/1956 | Begin van de opstand in Hongarije tegen Gerš en Rakosi. Imre Nagy en Janos Kadar (uit de gevangenis) komen aan de macht. Nagy roept Hongarije uit tot "neutrale staat", doet beroep op de UNO en stapt uit het Warschaupact. Sovjettroepen slaan de opstand neer. Kadar wordt de nieuwe leider.
 

Top